ՀՆՉՅՈՒՆԱԲԱՌԱԿԱՆ ԱԿՈՒՄՈՒԼՅԱՑԻԱՅԻ ՄՈԴԵԼԸ՝ ՏԱՐԲԵՐԱԿՎԱԾ ՓՈԽԱՐԻՆՈՒՄՆԵՐԻ ՄԻՋՈՑՈՎ՝ ԵՐԿԼԵԶՎՅԱ ՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ՇՐՋԱՆԱԿՆԵՐՈՒՄ (ՌՈՒՍԵՐԵՆԸ՝ ՈՐՊԵՍ ՕՏԱՐ ԼԵԶՈՒ)
Հիմնաբառեր-:
երկլեզվություն, ինտերֆերենցիա, հնչյունաբանա-բառապաշարային կուտակում, փոխարինում (սուբստիտուցիա), հնչյունական տարբերակում, ռուսերեն՝ որպես օտար լեզու, տարրական դպրոցՎերացական
Ներկայացվում է ֆոնո-լեքսիկական կուտակման մոդելը տարբերակված փոխարինման միջոցով՝ որպես նորարարական մոտեցում երկլեզվային ռուսերեն ուսուցման շրջանակներում (ռուսերեն՝ որպես օտար լեզու)։ Մոդելի հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ փոխարինումը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես սխալ, այլ որպես ժամանակավոր, գիտակցված դիդակտիկ միջոց, որն օգնում է աշակերտին հաղթահարել դժվար արտասանվող և գրավոր միավորները։ Մոդելը ներառում է չորս հիմնական փուլ՝ խնդրահարույց միավորների նույնացում, փոխարինման հիմքի ձևավորում և բառապաշարի կուտակում, ֆոնեմատիկական տարբերակում և փոխարինման չեղարկում, նոր միավորների ինտեգրում բանավոր և գրավոր խոսքում։ Մոդելը հիմնված է հոգեբանական, հոգեբանալեզվաբանական և մեթոդաբանական սկզբունքների վրա և նախատեսված է հիմնականում հայախոս երկլեզուների համար։ Այն կարող է արդյունավետ կերպով հարմարեցվել այլ լեզվական զույգերի համար։
Հղումներ
Barakhta A.V. Prichiny vozniknoveniya i razvitiya mezh"yazykovoy interferentsii pri izuchenii inostrannykh yazykov i russkogo yazyka kak inostrannogo // Vestnik Cherepovetskogo gosudarstvennogo universiteta. 2015. № 8. S. 108-110.
Boduen de Kurtene I.A. Obshcheye yazykoznaniye. Izbrannyye trudy. M.: Yurayt, 2024. 329 s.
Vaynraykh U. Yazykovyye kontakty: sostoyaniye i problemy issledovaniya. Kiyev: «Vishcha shkola», 1979. 260 s.
Vereshchagin Ye.M. Psikhologicheskaya i metodicheskaya kharakteristika dvuyazychiya (bilingvizma). M.: Direkt-Media, 2014. 264 s.
Vinogradov V.A. Stat'i po obshchemu yazykoznaniyu, komparativistike, tipologii. M.: YAzyki slavyanskoy kul'tury, 2019. 369 s.
Vygotskiy L.S. Myshleniye i rech': psikhologicheskiye issledovaniya / pod red. i so vstup. stat'yey V. Kolbanovskogo. Izd. 5-ye, ispr. M.: Labirint, 1999. 352 s.
Gal'perin P.Ya. Psikhologiya myshleniya i ucheniye o poetapnom formirovanii // Issledovaniye myshleniya v sovetskoy psikhologii / Pod red. Ye.V. Shchorokhovoy. M.: Nauka, 1966. S. 259-276.
Garibyan A.S. Kratkiy kurs armyanskogo yazyka : posobiye dlya samostoyatel'nogo izucheniya / A.S. Garibyan, Dzh.A. Garibyan. – 3-ye izd. – Yerevan : Luys, 1965. 526 s.
Kuznetsova L.V. Foneticheskaya interferentsiya u russko-armyanskikh bilingvov // Voprosy psikholingvistiki. 2017. № 3 (33). S. 45–53.
Leont'yev A.A. Yazyk, rech', rechevaya deyatel'nost'. M.: Prosveshcheniye, 1969. 214 s.
Lingvisticheskiy entsiklopedicheskiy slovar' / Gl. red. V. N. Yartseva. M.: Sov. entsiklopediya, 1990. – 683 s.
Luriya A.R. Yazyk i soznaniye. Pod redaktsiyey Ye.D. Khomskoy. M.: Izdatel'stvo Moskovskogo universiteta, 1979. 320 s.
Metodika obucheniya inostrannym yazykam v sredney shkole / N.I. Gez, M.V. Lyakhovitskiy, A.A. Mirolyubov i dr. – M.: Vysshaya shkola, 1982. 373 s.
Oganyan K.M. Effektivnost' metodiki fonetiko-graficheskoy substitutsii v protsesse osvoyeniya alfavita v nachal'nykh klassakh RKI // CCS&ES. 2024. № 2 // URL: https://cyberleninka.ru/article/n/effectiveness-of-phonetic-graphic-substitution-in-teaching-the-alphabet-in-elementary-RFL (data obrashcheniya: 03.06.2025).
Oganyan K.M. Interferentsiya kak determiniruyushchiy faktor fonologicheskoy i graficheskoy substitutsii u bilingvov // CCS&ES. 2025. № 1 // URL: https://cyberleninka.ru/article/n/interferentsiya-kak-determiniruyuschiy-faktor-fonologicheskoy-i-graficheskoy-substitutsii-u-bilingvov (data obrashcheniya: 03.06.2025).
Popova M.V. Podkhody k interpretatsii ponyatiya «interferentsiya» v otechestvennoy i zarubezhnoy nauke // Vestnik MGLU. Gumanitarnyye nauki. 2018. № 6. S. 53–64
Rozental' D.E. Slovar'-spravochnik lingvisticheskikh terminov Posobiye dlya uchitelya / D.E. Rozental', M.A. Telenkova. 3-ye izd., ispr. i dop. M.: Prosveshcheniye, 1985. 399 s.
Strel'tsova I.D. Tipologicheskaya kharakteristika armyanskogo i russkogo yazykov i teoriya determinanty // Uchenyye zapiski Yerevanskogo gosudarstvennogo universiteta. 2011. № 1. S. 5–9.
Talyzina N.F. Upravleniye protsessom usvoyeniya znaniy (psikhologicheskiye osnovy). M.: Izd-vo Mosk. un-ta, 1984. 345 s.
Shendel's Ye.I. Implitsitnost' v grammatike // Sbornik nauchnykh trudov MGPIIYA im. M.Toreza. M.: MGPIIYA, 1977. Vyp. 112. S. 23-27.
Shcherba L.V. YAzykovaya sistema i rechevaya deyatel'nost'. Leningrad : Nauka, Leningradskoye otdeleniye, 1974. – 428 s.
Clark A. Whatever next? Predictive brains, situated agents, and the future of cognitive science // Behavioral and Brain Sciences. 2013. Vol. 36, No. 3. P. 181–204.
Uchebnik armyanskogo yazyka [Elektronnyy resurs] // Rezhim dostupa: https://hayeren.hayastan.com/uch1.html (data obrashcheniya: 06.06.2025)
##submission.downloads##
Հրապարակված
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Koryun Ohanyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
